Swami Dayanand Saraswati
Terug naar de Veda’s: een leven in dienst van waarheid
Swami Dayanand Saraswati in zijn jonge jaren.
Swami Dayanand Saraswati werd geboren in 1823 in het plaatsje Tankara in de regio Morvi (nu in Gujarat, India). Zijn oorspronkelijke naam was naar alle waarschijnlijkheid Dayaram Mulshankar, geboren in een vooraanstaande Brahmaanse familie. Zijn vader was een vrome aanhanger van Shiva en gaf zijn zoon een traditionele religieuze opvoeding.
Het was tijdens een Mahashivaratri-wake – een nacht gewijd aan de god Shiva – dat de jonge Mulshankar een ervaring opdeed die zijn leven zou veranderen. Terwijl alle anderen in de tempel sliepen, bleef hij wakker en zag hij hoe muizen het geofferde voedsel aan Shiva opat. Dit tafereel deed hem twijfelen aan de waarde van rituelen en beeldverering. Hij concludeerde dat een almachtige god niet door muizen zou kunnen worden vernederd, en besloot op dat moment de verering van beelden voorgoed achter zich te laten.
Swami Dayanand als rondtrekkende asceet.
Toen zijn ouders een huwelijk voor hem hadden geregeld, weigerde hij zich te onderwerpen aan deze traditie en besloot te vluchten. Zijn eerste poging om te ontsnappen mislukte, maar bij een tweede vlucht wist hij uit handen van zijn familie te blijven. Zo begon zijn leven als asceet en zoekende ziel, dwalend door het noorden van India op zoek naar de waarheid.
De roep: Back to the Vedas
Swami Dayanand’s centrale boodschap aan de wereld was helder:
“Back to the Vedas” – terug naar de bron, naar de eeuwige, universele waarheid.
Voor Dayanand betekende de Veda’s geen religie in sektarische zin, maar een tijdloos kompas voor alle mensen, los van afkomst, kaste of religie. Hij verzette zich krachtig tegen bijgeloof, ritueel geweld, onderdrukking van vrouwen, onrechtvaardige sociale structuren en de blindheid van religieuze sekten.
In zijn woorden:
“Ik geloof in een religie gebaseerd op universele en eeuwig geldende principes die al van oudsher als waar wordt geaccepteerd door de mensheid, en ook voor de toekomst geldend zal blijven.”
Voor hem was de waarheid niet gebonden aan een stroming of cultuur, maar toetsbaar aan rede, moraliteit en oprechtheid. Zijn leer roept op tot een religie die boven vijandigheid staat, die het algemene welzijn nastreeft, die waarachtig is in woord, daad en gedachte.
Zijn missie: waarheid herstellen, valsheid verwerpen
Dayanand zag het als zijn plicht om valsheid te bestrijden — niet uit haat, maar uit compassie. Hij wees sekten en populaire religieuze stromingen af die onwetendheid, uitbuiting of onrecht in stand hielden. Hij schreef:
“Het is nooit mijn bedoeling geweest om een nieuwe sekte te beginnen. Mijn enige doel is om de waarheid te achterhalen en anderen te helpen deze te vinden, valsheid te verwerpen en anderen te helpen dit ook te kunnen doen.”
Hij riep alle weldenkende mensen op om zich niet te onderwerpen aan de macht van de onwaarheid, maar zich juist in te zetten voor waarheid, rechtvaardigheid en universele menselijkheid.
Leven en nalatenschap
Swami Dayanand overleed in 1883, maar zijn invloed leeft voort. Hij legde met zijn hervormingsbeweging Arya Samaj de basis voor een spirituele renaissance, waarin de Veda’s weer centraal kwamen te staan als gids naar een rechtvaardige, wetenschappelijke en harmonieuze samenleving.
Zijn oproep “Back to the Vedas” is vandaag relevanter dan ooit.